Auditim dhe rishikim i pasqyrave financiare

Opinion i pavarur që ndërton besim

Auditimi i pavarur i jep pasqyrave tuaja financiare besueshmërinë që e kërkojnë bankat, investitorët, donatorët dhe institucionet. Fryti Audit kryen auditime dhe rishikime sipas Standardeve Ndërkombëtare të Auditimit (ISA), me angazhime të drejtuara nga auditor ligjor i licencuar.

Firma është e licencuar nga KKRF (Këshilli Kosovar për Raportim Financiar) dhe anëtare e SCAAK. Angazhimet e auditimit i drejton Diedon Berisha, auditor ligjor. Kjo do të thotë se opinioni që merrni është i lëshuar nga një firmë e regjistruar në Kosovë dhe e njohur nga institucionet — kusht që e kërkon vetë ligji për pasqyrat e audituara.

Raportimi ynë është i qartë dhe objektiv: përveç opinionit, merrni edhe një letër menaxhmenti me gjetjet dhe rekomandimet praktike për përmirësimin e kontrolleve tuaja të brendshme. Punojmë me klientë në gjithë Kosovën — nga Peja te Prishtina, Prizreni e Ferizaj — kryesisht online përmes një dosjeje të përbashkët dokumentesh.

Çfarë përfshin shërbimi

• Auditim ligjor i pasqyrave financiare vjetore sipas ISA
• Rishikim (review) i pasqyrave financiare sipas standardeve ISRE
• Auditime me qëllime të veçanta dhe auditime të projekteve të donatorëve
• Auditim i pasqyrave të konsoliduara për grupe shoqërish
• Vlerësim i kontrolleve të brendshme dhe i rreziqeve
• Letër menaxhmenti me gjetje dhe rekomandime
• Raportim sipas ISA dhe kornizave SNRF/IFRS dhe SNRF për NVM-të

Kur është i detyrueshëm auditimi i pasqyrave financiare

Baza ligjore është Ligji Nr. 06/L-032 për Kontabilitet, Raportim Financiar dhe Auditim, në fuqi nga 1 janari 2019. Ai i ndan shoqëritë tregtare në katër kategori — mikro, të vogla, të mesme dhe të mëdha — sipas tre kritereve të matura në ditën e fundit të vitit të kaluar financiar: totali i pasurisë në pasqyrën e pozitës financiare, qarkullimi neto dhe numri mesatar i të punësuarve.

Për shoqëritë e vogla dhe të mesme, pragu që vendos gjithçka është qarkullimi vjetor neto prej 4.000.000 €: mbi këtë shumë pasqyrave u bashkëngjitet opinion auditimi dhe deklaratë pajtueshmërie; deri në këtë shumë mjafton një raport rishikimi i auditorit të pavarur. Shoqëritë e mëdha auditohen gjithmonë, njësoj si subjektet me interes publik (SIP) — institucionet financiare të licencuara nga BQK-ja, ndërmarrjet publike dhe shoqërore dhe subjektet me letra me vlerë të tregtuara në treg të rregulluar.

Shoqëritë e sapothemeluara klasifikohen sipas të dhënave të vitit të parë, të ekstrapoluara në baza vjetore, ndërsa grupet klasifikohen mbi baza të konsoliduara. Nëse doni ta kontrolloni vetë se ku bie biznesi juaj, përdorni kalkulatorin e klasifikimit sipas KKRF-së — ju tregon kategorinë dhe kërkesën e raportimit brenda pak sekondash.

Auditim apo rishikim — cili ju duhet

Të dyja janë angazhime të auditorit të pavarur, por niveli i sigurisë që japin është i ndryshëm. Nga ky dallim varet sa punë kërkohet, çfarë raporti merrni në fund dhe a e pranon institucioni që ua kërkon.

Auditimi — siguri e arsyeshme

Auditimi kryhet sipas Standardeve Ndërkombëtare të Auditimit (ISA) dhe jep siguri të arsyeshme — niveli më i lartë i sigurisë praktike. Auditori teston transaksione dhe salldo, kërkon konfirmime nga bankat, blerësit dhe furnitorët, vëzhgon inventarizimin, ekzaminon kontratat dhe vlerëson kontrollet e brendshme. Rezultati është një opinion auditimi në formë pozitive: deklaratë se pasqyrat paraqesin drejt, në të gjitha aspektet materiale, pozitën dhe performancën financiare.

Rishikimi — siguri e kufizuar

Rishikimi kryhet sipas Standardeve Ndërkombëtare për angazhimet në rishikim (ISRE) dhe jep siguri të kufizuar. Procedurat janë kryesisht analitike dhe kërkime te personeli përgjegjës, pa testimin e gjerë të evidencës. Konkluzioni jepet në formë negative: auditori deklaron se nuk i ka rënë në vëmendje asgjë që do ta bënte të besojë se pasqyrat nuk janë përgatitur sipas kornizës së zbatueshme. Angazhimi është më i shkurtër dhe më i lirë, por siguria është më e ulët.

Kur e kërkon banka, donatori ose tenderi

Përtej detyrimit ligjor, shumë biznese auditohen sepse ua kërkon dikush tjetër. Bankat kërkojnë pasqyra të audituara për kredi më të mëdha, sepse opinioni i auditorit ua ul rrezikun e vlerësimit. Donatorët kërkojnë shpesh auditim të projektit, me raportim të veçantë për shpenzimet e financuara. Në tenderë, dokumentacioni i kualifikimit mund të kërkojë pasqyra të audituara për vitet e fundit. Hapi i parë është ta lexoni saktësisht kërkesën: kur aty shkruhet audited financial statements, rishikimi nuk mjafton. Nëse nuk jeni të sigurt, na dërgoni kërkesën dhe ju themi cili angazhim e plotëson.

Kuadri i raportimit financiar dhe roli i KKRF-së

KKRF-ja — Këshilli Kosovar për Raportim Financiar — është institucioni që mbikëqyr raportimin financiar dhe auditimin në Kosovë. Ai licencon auditorët ligjorë dhe firmat e auditimit, mban regjistrat publikë të kontabilistëve të certifikuar, miraton standardet e raportimit që zbatohen në vend, nxjerr udhëzime për kategori si mikro-ndërmarrjet dhe pranon e publikon pasqyrat financiare vjetore. Një opinion auditimi pranohet vetëm nëse vjen nga firmë e certifikuar nga KKRF-ja dhe e regjistruar në Kosovë.

Cilat standarde zbatohen

• Shoqëritë e mëdha dhe SIP-et — SNK/SNRF të plota (IAS/IFRS), me raport të menaxhmentit dhe deklaratë pajtueshmërie.
• Shoqëritë e vogla dhe të mesme — SNRF për NVM-të (IFRS for SMEs).
• Mikro-ndërmarrjet — udhëzimet e KKRF-së, me tri klasa sipas qarkullimit vjetor neto: nën 50.000 € vetëm pasqyra e të ardhurave, 50.000–300.000 € edhe pasqyra e pozitës financiare me parim akrual, mbi 300.000 € pasqyra të plota sipas SNRF për NVM-të.

Të gjitha klasat e mikro-ndërmarrjeve duhet të shpalosin numrin mesatar të të punësuarve, totalin e pasurive dhe të detyrimeve në datën e fundit të periudhës dhe bazën e përgatitjes. Nëse ju duhet ndihmë me vetë përgatitjen e pasqyrave para auditimit, e mbulon shërbimi ynë i kontabilitetit.

Kush i nënshkruan pasqyrat

Te shoqëritë e mëdha nënshkruajnë drejtori ekzekutiv dhe zyrtari kryesor financiar; nëse ky i fundit nuk është kontabilist i certifikuar, nënshkruan edhe një kontabilist i certifikuar nga regjistri publik. Te të mesmet dhe grupet nënshkruajnë drejtori ekzekutiv, drejtori financiar dhe/ose kontabilisti i certifikuar. Te mikro-ndërmarrjet e klasës së parë mjafton nënshkrimi i drejtorit ekzekutiv ose i pronarit.

Afatet dhe pasojat e mosdorëzimit

Pasqyrat financiare të audituara dorëzohen dhe publikohen në KKRF jo më vonë se 30 prilli i vitit vijues, me një kopje edhe në ministrinë përgjegjëse për tregti dhe industri. Për pasqyrat e konsoliduara të audituara afati është 30 qershori. Dorëzimi me vonesë ndëshkohet me gjobë fikse sipas kategorisë: 500 € për ndërmarrjet e vogla, 1.500 € për të mesmet dhe 4.500 € për të mëdhatë. Mosdorëzimi fare ndëshkohet me 1.000–20.000 €, ndërsa mosdorëzimi i pasqyrave të audituara me 5.000–10.000 € (neni 36).

Në praktikë, afati i 30 prillit do të thotë se angazhimi duhet të nisë shumë më herët: konfirmimet e palëve të treta dhe sqarimi i gjetjeve marrin javë. Rekomandojmë që kontakti i parë të bëhet menjëherë pas mbylljes së vitit financiar, ose edhe para saj kur biznesi ka inventar që duhet vëzhguar. Afatet e tjera gjatë vitit i gjeni te kalendari i afateve tatimore.

Si e kryejmë auditimin

1. Planifikimi dhe njohja e biznesit — kuptojmë modelin e biznesit, sektorin dhe transaksionet kryesore; përcaktojmë materialitetin dhe listën e dokumenteve.
2. Vlerësimi i rreziqeve dhe i kontrollit të brendshëm — identifikojmë zonat me rrezik më të lartë të anomalive materiale dhe testojmë kontrollet ku mbështetemi në to.
3. Procedurat në terren dhe konfirmimet — testojmë transaksionet dhe salldot, dërgojmë konfirmime te bankat, blerësit dhe furnitorët, vëzhgojmë inventarizimin dhe ekzaminojmë kontratat.
4. Vlerësimi i vazhdimësisë — analizojmë aftësinë e shoqërisë për të vazhduar veprimtarinë, duke marrë parasysh likuiditetin, detyrimet dhe ngjarjet pas datës së raportimit.
5. Raportimi dhe letra për menaxhmentin — diskutojmë gjetjet, lëshojmë opinionin e auditimit dhe dorëzojmë letrën e menaxhmentit me rekomandime për vitin pasues.

I njëjti proces, me procedura më të kufizuara, zbatohet edhe për angazhimet e rishikimit. Për klientët që duan ta shohin gjendjen edhe nga këndvështrimi menaxherial, e ndërthurim auditimin me analizën financiare të treguesve kryesorë.