Klasifikimi i ndërmarrjeve dhe detyrimi për auditim

Pse ka rëndësi klasifikimi i ndërmarrjes

Ligji Nr. 06/L-032 për kontabilitetin, raportimin financiar dhe auditimin — në fuqi nga 1 janari 2019 — i ndan ndërmarrjet në katër kategori: mikro, të vogla, të mesme dhe të mëdha. Ky nuk është klasifikim formal për statistika. Nga kategoria në të cilën bie ndërmarrja juaj varen katër gjëra shumë praktike.

• Kuadri raportues — a raportoni sipas SNRF-ve të plota, sipas SNRF-së për NVM-të, apo sipas një pakete të thjeshtuar për mikro-ndërmarrje.
• Siguria e kërkuar mbi pasqyra — a mjafton nënshkrimi i menaxhmentit, a duhet raport rishikimi, apo duhet opinion i plotë auditimi.
• Kush i nënshkruan pasqyrat — drejtori ekzekutiv vetëm, apo bashkë me zyrtarin kryesor financiar dhe/ose një kontabilist të certifikuar.
• Afati dhe përgjegjësia — data e dorëzimit në KKRF dhe gjobat në rast vonese ose mosdorëzimi.

Shumë pronarë e mësojnë kategorinë e tyre vetëm kur i afrohet 30 prilli — dhe atëherë është vonë për të angazhuar një auditor. Kalkulatori më poshtë nuk ndalet te emri i kategorisë: ju tregon edhe kuadrin raportues, sigurinë e kërkuar, nënshkrimin, afatin dhe rrezikun e gjobës, që ta dini paraprakisht se çfarë ju pret.

Kriteret e klasifikimit të ndërmarrjeve në Kosovë

Neni 5 i Ligjit 06/L-032 përcakton tre kritere, të matura në ditën e fundit të vitit të kaluar financiar: totali i pasurisë sipas pasqyrës së pozitës financiare, qarkullimi neto vjetor dhe numri mesatar i të punësuarve gjatë vitit. Pragjet janë këto:

Shifrat në tabelë janë kufij, jo kërkesa: rëndësi ka sa prej tyre i tejkaloni, jo sa prej tyre i arrini.

Si lexohet rregulli “dy nga tre”

Ky është vendi ku gabohet më shpesh. Ligji nuk thotë “nëse qarkullimi është nën X, ju jeni ndërmarrje e vogël”. Ai thotë:

• Mikro — ndërmarrja nuk tejkalon së paku dy nga tre kufijtë 350.000 EUR pasuri / 700.000 EUR qarkullim / 10 punëtorë.
• E vogël — nuk është mikro dhe nuk tejkalon më shumë se dy nga kufijtë 4.000.000 / 8.000.000 / 50.
• E mesme — nuk është as mikro as e vogël dhe nuk tejkalon dy nga kufijtë 20.000.000 / 40.000.000 / 250.
• E madhe — tejkalon së paku dy nga tre kufijtë 20.000.000 / 40.000.000 / 250.

Pasoja praktike: një ndërmarrje mund të ketë qarkullim të lartë dhe prapë të mos kalojë në kategorinë e mësipërme, sepse pasuria dhe numri i punëtorëve mbeten nën kufij. Dhe anasjelltas — një kompani ndërtimi me pasuri të madhe fikse dhe shumë punëtorë mund të kalojë kategorinë edhe pa qarkullim spektakolar. Prandaj tre shifrat duhen parë bashkë, kurrë veç e veç.

Dy raste kërkojnë kujdes të veçantë. Shoqëritë e sapothemeluara klasifikohen sipas të dhënave të vitit të parë, të ekstrapoluara në baza vjetore — pra nëse veprimtaria ka nisur në qershor, shifrat e gjashtë muajve projektohen për dymbëdhjetë. Grupet e shoqërive klasifikohen mbi baza të konsoliduara, jo sipas shifrave të secilës njësi më vete; kjo shpesh e ngre grupin një kategori më lart sesa pret secili drejtor veç e veç.

Tre klasat e mikro-ndërmarrjeve

Neni 9, së bashku me udhëzimet e KKRF-së, i ndan mikro-ndërmarrjet në tri klasa sipas qarkullimit vjetor neto. Ndryshimi mes tyre është sa dhe çfarë raportoni:

Klasa I — qarkullimi nën 50.000 EUR

Përgatitet vetëm pasqyra e të ardhurave, sipas parimit të parasë së gatshme ose sipas parimit akrual — zgjedhja është e juaja. Nënshkruan drejtori ekzekutiv ose pronari.

Klasa II — qarkullimi 50.000–300.000 EUR

Përgatitet pasqyra e pozitës financiare në fund të periudhës bashkë me pasqyrën e të ardhurave, detyrimisht sipas parimit akrual. Nënshkruan drejtori ekzekutiv ose pronari, së bashku me drejtorin financiar ose me kontabilistin e certifikuar.

Klasa III — qarkullimi mbi 300.000 EUR

Përgatiten pasqyra financiare vjetore të plota sipas SNRF-së për NVM-të. Nënshkruajnë drejtori ekzekutiv dhe drejtori financiar; nëse ky i fundit nuk është i certifikuar, nënshkruan edhe kontabilisti i certifikuar.

Të tri klasat, pavarësisht madhësisë, duhet të shpalosin numrin mesatar të të punësuarve, totalin e pasurive dhe totalin e detyrimeve në datën e fundit të periudhës, si dhe bazën e përgatitjes së pasqyrave. Një gjë është e qartë për të gjitha: mikro-ndërmarrjet nuk kanë detyrim as auditimi, as rishikimi.

Pragu 4.000.000 EUR: kur është i detyrueshëm auditimi

Për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, neni 8 kërkon raportim sipas SNRF-së për NVM-të. Por siguria e kërkuar mbi ato pasqyra nuk varet nga emri i kategorisë — varet nga një shifër e vetme: qarkullimi vjetor neto prej 4.000.000 EUR.

• Mbi 4.000.000 EUR qarkullim neto — kërkohet opinion auditimi, i shoqëruar me deklaratën e pajtueshmërisë të nënshkruar nga drejtori ekzekutiv dhe zyrtari kryesor financiar.
• Deri në 4.000.000 EUR qarkullim neto — mjafton raporti i rishikimit nga një auditor i pavarur, i kryer sipas Standardeve Ndërkombëtare për angazhimet në rishikim (ISRE).

Kjo do të thotë se një ndërmarrje e vogël me qarkullim 4,6 milionë euro i nënshtrohet auditimit të plotë, ndërsa një ndërmarrje e mesme që e ka kaluar kategorinë përmes pasurisë dhe numrit të punëtorëve, por me qarkullim nën 4 milionë, mbetet te rishikimi. Prandaj pyetja “a duhet auditim për biznesin tim” nuk ka përgjigje vetëm nga kategoria — duhet parë edhe qarkullimi.

Për ndërmarrjet e mëdha, neni 7 është kategorik: raportim sipas SNK/SNRF-ve të plota dhe opinion auditimi nga një firmë auditimi e certifikuar nga KKRF-ja dhe e regjistruar në Kosovë. Bashkë me pasqyrat dorëzohen edhe deklarata e pajtueshmërisë, e nënshkruar nga drejtori ekzekutiv dhe zyrtari kryesor financiar, si dhe raporti i menaxhmentit — një vlerësim i drejtë i zhvillimit, performancës, pozitës, rreziqeve kryesore dhe pasigurive të ndërmarrjes.

Çfarë janë subjektet me interes publik (SIP)

Neni 1.14 përcakton tri grupe që trajtohen si subjekte me interes publik, pavarësisht shifrave në pasqyra:

• Institucionet financiare të licencuara nga Banka Qendrore e Kosovës — banka, kompani sigurimesh, institucione mikrofinanciare.
• Ndërmarrjet publike dhe shoqërore, si dhe shoqëritë tregtare që plotësojnë kriteret e ndërmarrjeve të mëdha.
• Subjektet me letra me vlerë të tregtuara në një treg të rregulluar.

Nëse jeni SIP, mbikëqyrja dhe pritshmëritë ndaj raportimit janë më të larta dhe auditimi ligjor është pjesë e pandashme e ciklit vjetor. Prandaj kalkulatori ka një kuti të veçantë për këtë status: tri shifrat vetëm nuk e dallojnë dot.

Auditim apo rishikim — cili është dallimi

Të dyja janë angazhime të një auditori të pavarur, por niveli i sigurisë që japin është thelbësisht i ndryshëm.

Auditimi kryhet sipas Standardeve Ndërkombëtare të Auditimit (ISA) dhe jep siguri të arsyeshme — nivelin më të lartë praktik të sigurisë. Auditori teston kontrollet, konfirmon saldot me palë të treta, verifikon inventarin, mbledh dëshmi për zërat materialë dhe në fund shpreh një opinion nëse pasqyrat paraqesin drejt gjendjen financiare.

Rishikimi kryhet sipas Standardeve Ndërkombëtare për angazhimet në rishikim (ISRE) dhe jep siguri të kufizuar. Puna mbështetet kryesisht në pyetje drejtuar menaxhmentit dhe në procedura analitike; auditori nuk shpreh opinion, por një konkluzion negativ në formë — se nuk ka rënë në sy asgjë që të tregojë se pasqyrat nuk janë përgatitur drejt.

Rrjedhimisht, rishikimi kërkon më pak kohë dhe kosto, por edhe jep më pak siguri për bankat, donatorët ose blerësit potencialë. Shumë biznese nën pragun 4.000.000 EUR e zgjedhin vullnetarisht auditimin kur kërkojnë financim ose kur hyjnë në projekte donatorësh. Shihni shërbimin tonë të auditimit për të kuptuar se çfarë përfshin secili angazhim në praktikë.

Afatet e dorëzimit dhe gjobat

Neni 17 cakton dy afate që nuk shtyhen:

• 30 prill i vitit vijues — dorëzimi dhe publikimi i pasqyrave të audituara në KKRF, me një kopje në ministrinë përgjegjëse për tregti dhe industri.
• 30 qershor — dorëzimi i pasqyrave të konsoliduara të audituara.

Dorëzimi me vonesë ndëshkohet me gjobë fikse sipas kategorisë: 500 € për ndërmarrjet e vogla, 1.500 € për të mesmet dhe 4.500 € për të mëdhatë. Mosdorëzimi fare ndëshkohet me 1.000–20.000 €, ndërsa mosdorëzimi i pasqyrave të audituara me 5.000–10.000 € (neni 36). Vlen të mbahet mend se një auditim nuk nis e nuk përfundon brenda javës: nëse pasqyrat duhen dorëzuar më 30 prill, angazhimi i auditorit dhe përgatitja e dokumentacionit duhet të nisin në fillim të vitit. Për kalendarin e plotë të detyrimeve, shihni afatet tatimore, dhe për tekstet bazë legjislacionin.

Kush i nënshkruan pasqyrat financiare

Nënshkrimi nuk është formalitet — ai bart përgjegjësi ligjore. Te ndërmarrjet e mëdha nënshkruajnë drejtori ekzekutiv dhe zyrtari kryesor financiar; nëse ky i fundit nuk është kontabilist i certifikuar, nënshkruan edhe një kontabilist i certifikuar nga regjistri publik. Te ndërmarrjet e vogla dhe të mesme nënshkruajnë drejtori ekzekutiv ose i përgjithshëm, drejtori financiar ose zyrtari kryesor financiar, dhe/ose kontabilisti i certifikuar për të mesmet dhe grupet. Te mikro-ndërmarrjet, kërkesa rritet me klasën — nga nënshkrimi i vetëm i pronarit te bashkënënshkrimi me kontabilistin e certifikuar.

Nëse pasqyrat tuaja i përgatit dikush që nuk figuron në regjistrin publik të kontabilistëve të certifikuar, dorëzimi mund të kthehet mbrapsht. Kjo është pjesë e asaj që mbulon shërbimi ynë i kontabilitetit, dhe nëse dëshironi t'i kuptoni shifrat përtej detyrimit ligjor, shihni analizat financiare.