Shërbimi 06

Transferimi i çmimeve (Transfer Pricing) në Kosovë

Dokumentacion i përgatitur sipas nenit 28 të Ligjit për TAK-un — para se ta kërkojë ATK-ja, jo pasi të fillojë kontrolli.

Çfarë është transferimi i çmimeve

Kur dy kompani të pavarura tregtojnë mes vete, çmimin e diktojnë interesat e kundërta: shitësi kërkon sa më shumë, blerësi ofron sa më pak. Kur tregtojnë dy kompani të lidhura — nëna me degën, ose dy kompani me të njëjtin pronar — ky presion nuk ekziston. Çmimi mund të vendoset lirisht, dhe bashkë me të mund të zhvendoset edhe fitimi nga një shtet në tjetrin.

Pikërisht për këtë neni 28 i Ligjit nr. 06/L-105 për Tatimin në të Ardhurat e Korporatave kërkon që çmimi mes personave të lidhur të jetë ai që do të ishte arritur mes palëve të pavarura — vlera e hapur e tregut, ose siç njihet ndërkombëtarisht, parimi i tregut (arm's length principle). Nëse çmimi devijon, fitimi i tatueshëm në Kosovë rregullohet sikur transaksioni të ishte bërë me çmim tregu.

Një shembull konkret

Një SH.P.K. në Kosovë blen mall nga kompania mëmë jashtë vendit me çmim 100 njësi, ndërsa i njëjti mall, në sasi të njëjtë, gjendet në treg për 70 njësi. Diferenca prej 30 njësish nuk është kosto reale — është fitim i zhvendosur jashtë Kosovës, dhe kompania kosovare paguan më pak tatim. Në kontroll, ATK-ja mund ta rregullojë çmimin në vlerën e tregut dhe të ritatojë diferencën.

E njëjta logjikë vlen kur paratë dalin si shërbim e jo si mall: një tarifë menaxhimi që i paguhet kompanisë motër jashtë vendit, një royalty për markën apo softuerin e grupit, ose interesi mbi një hua brenda grupit. Pyetja e ATK-së mbetet e njëjtë: a do ta kishte paguar këtë shumë një palë e pavarur, për të njëjtin shërbim, në të njëjtat kushte? Përgjigjja duhet të jetë e dokumentuar, jo e supozuar.

Kush preket nga rregullat e transferimit të çmimeve

Preket çdo tatimpagues në Kosovë që merr pjesë në transaksione të kontrolluara, pra në çdo transaksion me një person të lidhur — pavarësisht madhësisë së biznesit dhe pavarësisht nëse pala tjetër ndodhet jashtë vendit apo brenda Kosovës.

Persona të lidhur janë ata që kanë mes vete një marrëdhënie kontrolli ose pronësie të përbashkët — përmes aksioneve, të drejtave të votës, menaxhmentit të përbashkët ose ndikimit vendimtar në vendimet e biznesit. Rastet tipike në Kosovë janë këto:

Degë ose filial i një grupi rajonal, me mëmën në Shqipëri, Turqi, Zvicër, Gjermani apo në rajon.
Dy ose më shumë kompani në Kosovë me të njëjtin pronar ose me pronarë nga i njëjti familje, që faturojnë njëra-tjetrën.
Huatë mes kompanive të lidhura — me interes shumë të lartë, me interes shumë të ulët ose fare pa interes.
Tarifat e menaxhimit dhe shpenzimet e ndara të selisë qendrore (management fees).
Licencat, marka tregtare, softueri dhe royalty-të që i paguhen kompanisë amë.
Shërbimet brenda grupit: kontabiliteti, IT-ja, marketingu, burimet njerëzore, mbështetja teknike.
Shitja ose transferimi i pajisjeve, patundshmërive dhe pasurive të tjera mes kompanive të lidhura.

Nëse në librat tuaja ekziston qoftë edhe një faturë e tillë, ju keni transaksione të kontrolluara — dhe bashkë me to, detyrimin që vjen më poshtë.

Detyrimi: dokumentacioni duhet të jetë gati paraprakisht

Paragrafi 5 i nenit 28 është i qartë: të gjithë tatimpaguesit që marrin pjesë në transaksione të kontrolluara janë të obliguar të përgatisin dokumentacionin për transferimin e çmimit. Ky dokumentacion nuk dorëzohet automatikisht bashkë me deklaratën vjetore — ai dorëzohet vetëm me kërkesë të ATK-së.

Këtu qëndron rreziku që shumë biznese e nënvlerësojnë. Kërkesa vjen zakonisht gjatë një kontrolli tatimor, me afat të shkurtër dorëzimi. Një analizë serioze e transferimit të çmimeve kërkon javë pune — mbledhje të dhënash, analizë funksionale dhe kërkim të transaksioneve të krahasueshme — dhe ajo punë nuk bëhet brenda atij afati.

Prandaj rregulli praktik është ky: dokumentacioni përgatitet për vitin fiskal, jo për kontrollin. Pa të, tatimpaguesi mbetet pa argument — rregullimi i fitimit bëhet mbi vlerësimin e ATK-së, me interes dhe ndëshkime mbi diferencën.

Metodat e transferimit të çmimeve sipas nenit 28

Ligji njeh pesë metoda — tri tradicionale të transaksionit dhe dy të fitimit. Nuk ka metodë universale: zgjidhet ajo që i përshtatet natyrës së transaksionit dhe të dhënave realisht në dispozicion.

Metoda	Kur përdoret
Çmimi i krahasueshëm i pakontrolluar	Kur i njëjti mall ose shërbim shitet edhe te palë të pavarura, ose kur ekziston një çmim tregu i verifikueshëm për të.
Çmimi i rishitjes	Kur kompania e lidhur blen mall dhe e rishet pa e përpunuar — analizohet marzhi bruto i rishitësit.
Kosto plus	Kur prodhohet mall ose kryhet shërbim brenda grupit — kostos reale i shtohet një marzh tregu.
Marzhi neto i transaksionit	Kur mungojnë çmimet e krahasueshme — krahasohet fitimi neto i realizuar me atë të kompanive të pavarura të ngjashme.
Ndarja e fitimit	Kur të dyja palët japin kontribut unik dhe transaksionet janë aq të ndërthurura sa nuk analizohen veç e veç.

Zgjedhja e metodës nuk është çështje preference. Sipas ligjit, ajo bëhet duke marrë parasysh përparësitë dhe dobësitë e secilës metodë, natyrën e transaksionit të kontrolluar — të përcaktuar përmes analizës së funksioneve, aseteve dhe rreziqeve që merr secila palë — disponueshmërinë e informacionit të besueshëm dhe shkallën e krahasueshmërisë. Arsyetimi i zgjedhjes është pjesë e detyrueshme e dokumentacionit. Detajet e mëtejshme të zbatimit rregullohen me akt nënligjor të Ministrit.

Çfarë bëjmë ne

Ne e ndërtojmë dosjen nga fillimi dhe e mbajmë të përditësuar, që kërkesa e ATK-së të mos ju zërë të papërgatitur.

Identifikimi i transaksioneve të kontrolluara — kalojmë librat kontabël dhe strukturën e pronësisë për të nxjerrë palët e lidhura dhe rrjedhat mes tyre.
Analiza funksionale — dokumentojmë çfarë funksionesh kryen secila palë, çfarë asetesh përdor dhe cilat rreziqe i bart realisht.
Përzgjedhja dhe arsyetimi i metodës — zgjedhim metodën më të përshtatshme nga të pestat dhe e arsyetojmë me shkrim, ashtu si e kërkon ligji.
Kërkimi i të dhënave të krahasueshme — mbledhim çmime, marzha dhe tregues nga transaksione e kompani të pavarura, si pikë referimi.
Hartimi i dokumentacionit — dosje e strukturuar sipas praktikës ndërkombëtare, me pjesën e përgjithshme për grupin (master file) dhe pjesën vendore për kompaninë kosovare (local file).
Mbështetja gjatë kontrollit të ATK-së — përgatitim përgjigjen, ju shoqërojmë në komunikim dhe mbrojmë metodologjinë e zbatuar.
Rregullimet dhe tatimi i dyfishtë — kur një shtet tjetër bën rregullim që çon në tatim të dyfishtë dhe ekziston marrëveshje me Kosovën, përgatisim kërkesën për rregullim përkatës.
Politika e çmimeve brenda grupit — ju ndihmojmë ta vendosni çmimin drejt që në fillim, që rregullimi të mos bëhet kurrë i nevojshëm.

Puna zhvillohet kryesisht online, me dosje të përbashkët dhe takime periodike, njësoj si te kontabiliteti. Nëse kompania i nënshtrohet edhe auditimit të pasqyrave financiare, dosja përgatitet paralelisht me të njëjtat të dhëna.

A duhet ta dorëzoj dokumentacionin bashkë me deklaratën vjetore?

Jo. Dokumentacioni dorëzohet vetëm me kërkesë të ATK-së. Por detyrimi për ta përgatitur ekziston pavarësisht kërkesës — prandaj ai duhet të jetë gati paraprakisht, jo të fillojë të hartohet ditën kur vjen kërkesa.

A vlejnë këto rregulla edhe për transaksionet mes dy kompanive brenda Kosovës?

Po. Ligji flet për transaksione mes personave të lidhur, pa e kufizuar detyrimin vetëm te ato ndërkufitare. Nëse dy kompani me pronar të përbashkët faturojnë njëra-tjetrën, ai është transaksion i kontrolluar dhe çmimi duhet të jetë në nivelin e vlerës së hapur të tregut.

Si e di nëse dikush konsiderohet person i lidhur me kompaninë time?

Vendimtare është marrëdhënia e kontrollit ose e pronësisë së përbashkët — përmes aksioneve, të drejtave të votës, menaxhmentit të përbashkët ose ndikimit vendimtar në vendimet e biznesit. Struktura shqyrtohet rast pas rasti; ne e bëjmë këtë vlerësim si hap të parë.

Çfarë ndodh nëse nuk e kam dokumentacionin kur ATK-ja e kërkon?

Mbeteni pa argument teknik për të mbrojtur çmimet e aplikuara. ATK-ja mund ta rregullojë fitimin e tatueshëm sipas vlerësimit të vet dhe të ngarkojë tatim shtesë, interes dhe ndëshkime mbi diferencën.

Cila metodë është më e mira për biznesin tim?

Nuk ka metodë më të mirë në përgjithësi. Zgjedhja bëhet sipas përparësive dhe dobësive të secilës metodë, natyrës së transaksionit, disponueshmërisë së informacionit të besueshëm dhe shkallës së krahasueshmërisë. Te shërbimet brenda grupit shpesh përfundohet te kosto plus ose te marzhi neto i transaksionit.

Kompania mëmë jashtë vendit ma ka bërë një rregullim që çon në tatim të dyfishtë — çfarë mund të bëj?

Nëse shteti tjetër ka marrëveshje me Kosovën për shmangien e tatimit të dyfishtë, mund të kërkoni rregullim përkatës. Pas kërkesës suaj, ATK-ja kontrollon nëse rregullimi i bërë nga shteti tjetër është në përputhje me vlerën e hapur të tregut.

Sa shpesh duhet përditësuar dosja?

Për çdo vit fiskal në të cilin ka transaksione të kontrolluara. Analiza funksionale mbetet zakonisht e njëjtë nëse struktura e grupit nuk ndryshon, ndërsa të dhënat financiare dhe ato të krahasueshme përditësohen çdo vit.

Baza ligjore: neni 28 i Ligjit nr. 06/L-105 për Tatimin në të Ardhurat e Korporatave. Tekstet zyrtare i gjeni te legjislacioni tatimor; për pyetje të tjera mbi tatimin në fitim shikoni pyetjet për TAK-un.

Keni transaksione me kompani të lidhura?

Le ta shohim bashkë nëse ju lind detyrimi për dokumentacion — konsulta e parë është falas.

Rezervo konsultë falas Na shkruani në WhatsApp