Pyetje të shpeshta për tatimin në fitim (TAK)

Norma standarde e Tatimit në të Ardhurat e Korporatave është 10% dhe zbatohet mbi fitimin e tatueshëm — të hyrat e njohura minus shpenzimet e zbritshme sipas Ligjit 06/L-105. Kjo vlen për korporatat dhe për të gjitha bizneset që deklarojnë në baza reale. Bizneset e vogla nën pragun ligjor mund të tatohen ndryshe, mbi qarkullimin bruto, jo mbi fitimin.

Nëse të hyrat tuaja bruto vjetore nuk e kalojnë 30.000 euro, tatoheni mbi qarkullimin bruto sipas nenit 38 të Ligjit 06/L-105: 3% për tregtinë, transportin, bujqësinë dhe veprimtaritë e ngjashme komerciale, 9% për shërbimet, zejet dhe veprimtaritë profesionale — por jo më pak se 37,50 euro për tremujor. Nuk keni nevojë ta llogaritni fitimin real, por as nuk mund t'i zbritni shpenzimet. Fryti Audit ju ndihmon të vlerësoni se cili regjim ju kushton më pak.

Norma përcaktohet nga klasifikimi i veprimtarisë në regjistrim: tregtia, transporti, bujqësia dhe veprimtaritë e ngjashme komerciale tatohen me 3% të të hyrave bruto, ndërsa shërbimet, zejet dhe veprimtaritë profesionale me 9%, sipas nenit 38 të Ligjit 06/L-105. Për veprimtari si byrektorja vendimtar është kodi në certifikatën e regjistrimit — verifikojeni para se të deklaroni, sepse dallimi mes 3% dhe 9% është i madh.

Jo. Bizneset që tatohen mbi qarkullimin bruto e paguajnë normën fikse mbi të hyrat, pa asnjë zbritje shpenzimesh — kjo është ana e kundërt e thjeshtësisë së regjimit. Shpenzimet i zbresin vetëm bizneset që deklarojnë në baza reale. Nëse keni shpenzime të larta krahasuar me të hyrat, kalimi vullnetar në baza reale mund t'ju dalë më lirë.

Po, kalimi vullnetar në tatuarje me baza reale lejohet edhe nën prag, por zgjedhja duhet t'i komunikohet ATK-së me formular para datës 1 mars të periudhës tatimore, sipas nenit 35 të Ligjit 06/L-105. Ky opsion ia vlen kur marzhat janë të ulëta ose kur biznesi punon me humbje, sepse atëherë tatimi mbi fitimin real del më i vogël se përqindja mbi qarkullim. Kujdes: zgjedhja ju detyron të qëndroni në baza reale për periudhat vijuese — nuk ndërrohet sa herë të doni.

Sapo qarkullimi juaj brenda vitit e tejkalon 30.000 euro, kaloni detyrimisht në tatuarje me baza reale — tatim 10% mbi fitimin — për atë periudhë tatimore dhe për së paku tri periudhat pasuese. Kjo do të thotë libra të rregullt kontabël dhe pasqyra financiare, jo vetëm evidencë qarkullimi. Mos harroni se i njëjti prag ju krijon edhe obligim regjistrimi për TVSH brenda 15 ditësh.

Sepse nuk mjafton pagesa me kohë — edhe shuma e kestit duhet të jetë e mjaftueshme. Secili kest duhet të jetë së paku një e katërta e 110% të detyrimit tatimor të vitit paraprak (ose e vlerësimit real të vitit aktual); nëse kesti del më i vogël, ATK llogarit interes sipas ligjit për procedurat tatimore. Fryti Audit ua llogarit kestet klientëve që në fillim të vitit, pikërisht që të mos ndodhin këto befasi.

Deklarata CD është deklarata vjetore e Tatimit në të Ardhurat e Korporatave, që dorëzohet elektronikisht përmes EDI-t deri më 31 mars të vitit pasues. Aty llogaritet detyrimi përfundimtar i vitit dhe barazohet me kestet tremujore të paguara: diferencën ose e paguani, ose ju mbetet kredi tatimore. E dorëzojnë korporatat dhe bizneset që deklarojnë në baza reale — Fryti Audit e përgatit dhe e dorëzon atë për klientët e vet së bashku me pasqyrat financiare.

Njihen shpenzimet e paguara ose të bëra gjatë periudhës tatimore tërësisht dhe ekskluzivisht për veprimtarinë ekonomike, sipas nenit 10 të Ligjit 06/L-105 — dhe vetëm nëse janë të dokumentuara me faturë a dëshmi tjetër sipas kërkesave ligjore. Kjo vlen edhe për shpenzimet e bëra jashtë vendit, si derivatet apo autostradat në transportin ndërkombëtar, me kusht që dokumentet t'i plotësojnë kërkesat e dokumentimit. Shpenzimet private të pronarit nuk njihen kurrë.

Rrezikoni të mos ju njihet. Transaksionet mbi 300 euro kërkohet të kryhen përmes llogarisë bankare, dhe pa dëshmi bankare të pagesës blerja nuk pranohet si shpenzim i zbritshëm, edhe kur keni faturë a dokument doganor. Prandaj çdo blerje më e madhe bëjeni me transfer bankar dhe ruajeni dëshminë e pagesës bashkë me faturën.

Ndryshe për secilën: gjobat, ndëshkimet dhe interesi i paguar ndaj institucioneve publike nuk njihen fare si shpenzim i zbritshëm. Shpenzimet e përfaqësimit — drekat, pritjet, reprezentacioni — njihen vetëm deri në një kufi ligjor si përqindje e të hyrave bruto. Dhuratat promocionale për klientët mund të njihen si shpenzim nëse dokumentohen si të tilla, por për TVSH-në e mallit të dhuruar nuk keni të drejtë zbritjeje.

Jo. Të ardhurat nga grantet, subvencionet dhe donacionet janë të liruara nga tatimi sipas nenit 8, paragrafi 1.7 të Ligjit 06/L-105, me kusht që të përdoren në harmoni me rregullat e përfitimit. Kujdes te ana tjetër e medaljes: shpenzimet që i mbuloni me ato mjete nuk mund t'i zbritni njëkohësisht si shpenzime të biznesit — nuk përfitohet dy herë.

Varet nga vlera dhe jetëgjatësia: blerjet mbi 1.000 euro me afat përdorimi mbi një vit trajtohen si pasuri kapitale dhe zhvlerësohen me metodë lineare sipas kategorive të nenit 16 të Ligjit 06/L-105 — ndërtesat 5%, automjetet dhe pajisjet e zyrës 20%, makineritë e tjera 10% në vit. Blerjet nën 1.000 euro njihen si shpenzim i periudhës. Zhvlerësimi fillon vetëm kur pasuria vihet në përdorim, jo sa kohë rri në stok — Fryti Audit e mban regjistrin e aseteve dhe llogaritjen e amortizimit për klientët e vet.

Po, regjistrimi i veturës në emër të kompanisë lejohet — edhe për vetura të shtrenjta — dhe ajo zhvlerësohet në Kategorinë 2 me normë 20% në vit. Por nëse vetura përdoret edhe privatisht, shpenzimet si derivatet njihen vetëm në pjesën që i takon biznesit dhe duhen dëshmi si libri i udhëtimeve dhe kilometrazha; për TVSH-në e veturave me përdorim të dyfishtë zbritja kufizohet në 50%. Pa dokumentim të përdorimit biznesor, ATK-ja mund t'i rrëzojë shpenzimet në kontroll.

Lizingu financiar trajtohet për qëllime tatimore si blerje, prandaj zhvlerësimin e njeh lizingmarrësi, pra ju. Kushti është që kontrata të plotësojë së paku njërin nga kriteret e nenit 6 të Ligjit 06/L-105 — për shembull afati i lizingut mbi 75% të jetës së asetit, transferimi i pronësisë në fund, ose opsioni i blerjes me çmim të favorshëm. Nëse kontrata është lizing operativ i thjeshtë, atëherë njihni vetëm kestet e qirasë si shpenzim, jo amortizimin.

Investimet në pronën e marrë me qira nuk njihen si shpenzim i menjëhershëm: sipas nenit 16 të Ligjit 06/L-105 ato kompensohen përmes zhvlerësimit me metodë lineare gjatë kohëzgjatjes së kontratës së qirasë. Nëse qiradhënësi ju i kompenson investimet — për shembull duke jua zbritur nga qiraja — duhet ta faturoni për to, dhe në atë rast të drejtën e zhvlerësimit e mban qiradhënësi si pronar. Prandaj mënyra si e formuloni kontratën e qirasë ndikon drejtpërdrejt te tatimi.

Humbja tatimore nuk ju digjet menjëherë: ajo bartet përpara dhe zbritet nga fitimet e periudhave të ardhshme tatimore, brenda numrit të kufizuar të viteve që e cakton Ligji 06/L-105. Bartja prapa nuk lejohet — humbjen s'mund ta përdorni për të kërkuar rimbursim të tatimit të viteve të kaluara. Kujdes edhe te ndryshimet e mëdha të pronësisë së biznesit, sepse ato mund ta humbin të drejtën e bartjes së humbjes.

Jo — dividenda e pranuar nga personat rezidentë dhe jorezidentë është e liruar nga tatimi sipas nenit 7 të ligjit, sepse fitimi tashmë është tatuar një herë me 10% te kompania. Kusht është që dividenda të shpërndahet nga fitimi neto ose fitimi i mbajtur i viteve paraprake, sipas raportit vjetor të miratuar. Nëse dividendën e merrni në pronë e jo në para — për shembull një lokal — ajo vlerësohet me vlerën e hapur të tregut, sikur të ishte shitje.

Po, ju si pagues jeni i detyruar të mbani tatim në burim: 9% për qiranë sipas nenit 31 të Ligjit 06/L-105, dhe 10% për interesat dhe të drejtat pronësore (royalty). Tatimi i mbajtur deklarohet dhe paguhet deri më 15 të muajit pasues — për qiranë me deklaratën mujore WR përmes EDI-t. Për pagesat ndaj jorezidentëve për shërbime të kryera në Kosovë ligji parasheh gjithashtu mbajtje në burim me normë të veçantë — Fryti Audit i përgatit këto deklarata mujore për klientët e vet.

Për korporatat fitimi kapital — diferenca mes çmimit të shitjes dhe vlerës së mbetur tatimore të asetit — përfshihet në të hyrat e tatueshme të vitit dhe tatohet me normën e rregullt 10%. Kujdes te dy hollësi: nëse asetin e shisni në gjysmën e dytë të vitit, zhvlerësimi për vitin e shitjes ju njihet vetëm për gjashtëmujorin e parë, dhe nëse pasurinë e tërheq pronari për vete në vend se ta shesë, transaksioni vlerësohet me vlerën e hapur të tregut sikur të ishte shitje. Pra nuk i shmangeni tatimit duke e 'tërhequr' asetin pa pagesë.